Nieuw onderzoek naar jobkwaliteit versterkt inzichten in beroepsrisico’s

De ‘European Working Conditions Survey’ wordt sinds 1990 uitgevoerd door de Europese Stichting tot Verbetering van de Levens- en Arbeidsomstandigheden (Eurofound) en brengt de arbeidsomstandigheden van werknemers en zelfstandigen in Europa in kaart. Voor dit onderzoek werden de gegevens van ongeveer 2.000 werknemers in België, verzameld door Eurofound, geanalyseerd en vergeleken met vorige metingen uit 2010, 2015 en 2021. 

Het rapport werd voorgesteld tijdens de Conferentie Jobkwaliteit in België in 2024. Het rapport biedt een diepgaande analyse van arbeidsomstandigheden, gezondheid en jobkwaliteit, alsook van de evoluties sinds 2010. 

Meer informatie over het onderzoek en de publicaties is te vinden via de website van de FOD Werkgelegenheid, in de rubriek Onderzoeksprojecten: 2026 - Analyse van de Belgische gegevens i.v.m. de arbeidsomstandigheden verzameld door EUROFOUND (EWCS 2024). 

De gegevens uit het onderzoek vormen een belangrijke input voor deze datamining-website met meer dan 550 indicatoren over beroepsrisico’s en arbeidsomstandigheden in België. Zo bundelt dit platform betrouwbare en toegankelijke gegevens over risico’s op het werk in België. 

Gemengd beeld van jobkwaliteit en welzijn 

De resultaten tonen een gemengd beeld. Voor bepaalde jobkenmerken zijn er verbeteringen merkbaar, maar tegelijk wijzen meerdere indicatoren op een verslechtering van de gezondheid en het welzijn van werknemers. 

Een van de meest opvallende bevindingen is de sterke toename van musculoskeletale aandoeningen (MSA). In 2024 rapporteert 79% van de werknemers minstens één MSA‑klacht in de afgelopen twaalf maanden. Rug-, nek- en schouderklachten komen bijzonder vaak voor, en steeds meer werknemers geven aan meerdere klachten tegelijk te hebben. 

Ook op het vlak van mentaal welzijn is de situatie zorgwekkend. Na een piek in 2015 tonen de cijfers van 2024 een duidelijke terugval, met hoge niveaus van stress en mentale uitputting.  

Zes profielen van jobkwaliteit 

Het rapport hanteert een globale benadering van jobkwaliteit en onderscheidt via een clusteranalyse zes profielen van kwaliteit van de arbeid en tewerkstelling in België: 

• Verrijkt en kwalitatief hoogstaand werk (11%) 
• Autonoom werk (22%) 
• Werk met sterke collectieve vertegenwoordiging (20%) 
• Gebalanceerd werk (25%) 
• Digitaal intensief werk (12%) 
• Werk van lage kwaliteit (11%) 

Werknemers in de profielen ‘verrijkt en kwalitatief hoogstaand werk’ en ‘autonoom werk’ vertonen systematisch de beste scores op vlak van gezondheid en psychologisch welzijn. Daarentegen gaan ‘digitaal intensief werk’ en vooral ‘werk van lage kwaliteit’ samen met duidelijk lagere niveaus van fysiek en mentaal welzijn. 

Precair werk en kwetsbare werknemers 

Naast de impact van nieuwe technologieën en de bijzondere positie van oudere werknemers, neemt het onderzoek de prevalentie en spreiding van precair werk en kwetsbare werknemers onder de loep. Precair werk wordt hierbij opgevat rond zes dimensies, als een multidimensionaal concept bestaande uit verschillende ongunstige aspecten van de arbeidsvoorwaarden en -verhoudingen. 

Jongeren, kortgeschoolden, werknemers met een migratieachtergrond, werknemers in dienstverlenende en elementaire beroepen en werknemers in kleinere organisaties lopen een verhoogd risico op precaire tewerkstelling. Precariteit blijkt sterk samen te hangen met de arbeidsinhoud en de arbeidsomstandigheden: lage autonomie, lagere beoordeling van de kwaliteit van het management, beperkte sociale steun, minder taakcomplexiteit en een hogere blootstelling aan MSA.